De onzekerheid als vijand van groei: wat handelsspanningen werkelijk kosten

April 2026 is begonnen met een schok. De zogeheten angstindex van de Amerikaanse aandelenmarkt bereikte in de eerste week van april het derde hoogste niveau ooit gemeten, alleen overtroffen door de pieken tijdens de coronapandemie en de wereldwijde financiele crisis van 2008. Markten daalden scherp, beleggers herpositioneerden zich massaal, en de grote financiele instellingen begonnen hun groeiverwachtingen opnieuw naar beneden bij te stellen. Maar wat drijft deze onrust precies? Het antwoord ligt niet in een enkelvoudige gebeurtenis, maar in iets dat moeilijker te grijpen is: onzekerheid zelf.

De kern van de huidige marktberoering is handelspolitiek. De Amerikaanse invoertarieven, die aan het einde van 2024 gemiddeld nog rond de 2,4 procent lagen, zijn inmiddels gestegen naar bijna 17 procent. Dat is een van de scherpste koerswijzigingen in het Amerikaanse handelsbeleid in de moderne geschiedenis. De handel tussen de Verenigde Staten en China is met meer dan 35 procent gedaald ten opzichte van een jaar geleden. Bedrijven herzien hun toeleveringsketens, heronderhandelen contracten en stellen investeringsbeslissingen uit totdat er meer duidelijkheid is over wat de regels morgen zullen zijn.

Wat is een invoerrecht en wie betaalt het?

Een invoerrecht, ook wel tarief of douanerecht genoemd, is simpelweg een belasting die een overheid heft op goederen die van buitenlandse oorsprong zijn. Wanneer een bedrijf producten wil importeren, moet het bij de grens een percentage van de waarde van die goederen afdragen aan de eigen overheid. Een tarief van 25 procent op een product ter waarde van honderd dollar betekent dat de importeur vijfentwintig dollar extra betaalt voordat het product het land mag binnenkomen.

Een veelgehoord misverstand is dat het exporterende land de rekening betaalt. In werkelijkheid is het doorgaans de importeur in het ontvangende land die de belasting afdraagt. Of die kosten vervolgens worden doorberekend aan de consument hangt af van de onderhandelingsmacht van de betrokken bedrijven en de beschikbaarheid van alternatieven. In de meeste gevallen leidt een tarief tot een combinatie van hogere consumentenprijzen, lagere winstmarges voor bedrijven en verstoringen in de bestaande handelsbetrekkingen. Dat maakt tarieven tegelijk inflatoir en groeiremmend, een bijzonder oncomfortabele combinatie voor centrale banken die al worstelen met hardnekkige inflatie.

Onzekerheid is duurder dan het tarief zelf

Wat economen en beleggers steeds vaker benadrukken, is dat de schade van handelsonzekerheid de directe kosten van de tarieven zelf kan overtreffen. Een bedrijf kan zich aanpassen aan een bekende kostenstructuur. Maar wanneer de regels van de handel elk kwartaal kunnen veranderen, worden langetermijninvesteringen uitgesteld, worden uitbreidingsplannen bevroren en worden aanwervingsbeslissingen op de lange baan geschoven. De Policy Uncertainty Index, een maatstaf voor economische beleidsonzekerheid, bereikte eerder dit jaar het hoogste niveau van de afgelopen decennia.

Dit heeft concrete gevolgen. Het Internationaal Monetair Fonds verwacht een mondiale groei van ongeveer 3,3 procent in 2026, ruim onder het niveau van voor de pandemie en met weinig buffer voor nieuwe schokken. De Wereldbank plaatst de groeiprognose zelfs lager, bij 2,6 procent, en spreekt van een van de traagste groeipaden buiten grote recessies in zestig jaar. De eurozone wordt op slechts 0,8 procent groei geraamd, terwijl de Amerikaanse economie naar verwachting ook vertraagt ten opzichte van de voorbije jaren.

Het wapenstilstand-effect en de grenzen van opluchting

De aankondiging van een wapenstilstand in het Midden-Oosten in april bracht enige verlichting. Olieprijzen daalden scherp en aandelenbeurzen herstelden gedeeltelijk. Maar economen zijn eenstemmig in hun waarschuwing: een wapenstilstand biedt ademruimte, geen remedie. De structurele kwetsbaarheden in de wereldeconomie, waaronder hoge staatsschulden, aanhoudende inflatiedruk en het ontbreken van een duurzaam handelskader, blijven bestaan. Markten reageren op nieuws; langetermijninvesteerders kijken door het nieuws heen.

Wat betekent dit voor een belegger?

Voor een belegger die met een lange horizon denkt, zijn perioden van handelsonrust ongemakkelijk maar niet ongebruikelijk. De wereldeconomie heeft meerdere grote handelsconflicten en beleidsschommelingen doorstaan zonder de winstgevendheid van goed geleide bedrijven permanent aan te tasten. Wat telt, is de aard van het bedrijf dat men bezit. Ondernemingen met sterke binnenlandse inkomstenstromen, contractueel vastgelegde klantrelaties, of producten en diensten waaraan structureel behoefte is, staan aanmerkelijk sterker in een klimaat van handelsonzekerheid dan bedrijven die sterk afhankelijk zijn van internationale goederenstromen.

Dit is precies het moment waarop de keuze voor kwaliteit zijn waarde bewijst. Wanneer markten breed dalen en beleggers massaal verkopen, dalen de koersen van zowel kwetsbare als sterke bedrijven. Voor de geduldige belegger die weet wat hij bezit en waarom, is dat geen reden tot paniek, maar een moment van bezonnenheid. De fundamentele waarde van een goed bedrijf verandert niet omdat de handelspolitiek rommelig is. Wat wel verandert, is de prijs die men betaalt om er eigenaar van te worden.

Vooruitblik

De richting van het handelsbeleid in de komende maanden zal mede worden bepaald door de uitkomst van onderhandelingen tussen de Verenigde Staten en zijn grootste handelspartners. Een duurzame de-escalatie zou de mondiale groei en het beleggersvertrouwen merkbaar kunnen versterken. Een verdere verslechtering zou de druk op bedrijfswinsten en consumentenbestedingen verder doen toenemen. In beide gevallen geldt dezelfde beleggingslogica: eigenaar zijn van uitstekende bedrijven, verkregen tegen redelijke prijzen, en het geduld hebben om te wachten tot de markt die waarde erkent. Dat is de kern van langetermijnbeleggen, en het is precies de reden waarom onzekerheid voor de geduldige belegger nooit het laatste woord heeft.

Disclaimer

Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen beleggingsadvies of aanbeveling om financiële instrumenten te kopen of verkopen. De informatie is gebaseerd op bronnen die als betrouwbaar worden beschouwd, maar de juistheid en volledigheid kunnen niet worden gegarandeerd. De weergegeven meningen kunnen zonder voorafgaande kennisgeving worden gewijzigd. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Beleggers dienen hun eigen financiële situatie in overweging te nemen en zo nodig professioneel advies in te winnen alvorens beleggingsbeslissingen te nemen.